Zamek w Uniejowie

Zamek w Uniejowie to jedna z niewielu średniowiecznych twierdz w Polsce, która przez ponad 650 lat była nieprzerwanie użytkowana – i właśnie to uratowało ją przed ruiną. Dziś budowla nad Wartą łączy funkcje hotelowe z możliwością zwiedzania, a jej masywna cylindryczna wieża i gotycka kaplica z freskami przypominają o czasach, gdy arcybiskupi gnieźnieńscy trzymali tu swoje skarby i archiwa.

To miejsce dla tych, którzy chcą poczuć klimat autentycznego zamku, a nie tylko obejrzeć ruiny za płotem.

Historia zamku arcybiskupów gnieźnieńskich

Pierwszą twierdzę w Uniejowie zbudowano prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV wieku, ale Krzyżacy zniszczyli ją podczas najazdu w 1331 roku. Nowy, murowany zamek powstał w latach 1360-1365 z inicjatywy arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława Bogorii Skotnickiego. Ceglana budowla na kamiennej podmurówce miała bronić północnych granic państwa i jednocześnie służyć jako ośrodek administracyjny diecezji.

Zamek zbudowano na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku. Najbardziej charakterystycznym elementem była – i nadal jest – cylindryczna wieża obronna o wysokości 25 metrów. Wejście do niej znajdowało się na wysokości 13 metrów, dostępne tylko po krętych schodach z ganku obronnego. W tej wieży-donżonie przechowywano najcenniejsze dobra: księgozbiór, archiwum i skarbiec katedry gnieźnieńskiej.

W 1376 roku w zamku odbył się synod z udziałem nuncjusza papieskiego – świadectwo ówczesnej rangi tego miejsca.

Pożar w 1525 roku zmienił oblicze zamku. Starosta Stanisław z Gomolina przebudował go w stylu renesansowym, a prace ukończono w 1534 roku. Wtedy budowla utraciła większość gotyckich cech, choć wieża i układ przestrzenny pozostały niezmienione.

W XIX wieku zamek przeszedł w ręce świeckie. Car Mikołaj I nadał go w 1836 roku estońskiemu generałowi Karolowi Tollowi za zasługi w tłumieniu powstania listopadowego. To właśnie syn generała, Aleksander, dokonał w 1848 roku kolejnej przebudowy – tym razem w stylu romantyczno-klasycystycznym. Jego żona założyła od zachodu rozległy park krajobrazowy z egzotycznymi drzewami. Rodzina Tollów, która z czasem spolonizowała się, władała zamkiem do końca I wojny światowej.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania

Zamek funkcjonuje dziś głównie jako hotel prowadzony przez Zrzeszenie Studentów Polskich, ale dla turystów dostępne są wybrane części. Zwiedzanie z przewodnikiem – wieżomistrzem – obejmuje historyczne komnaty i fragmenty niedostępne dla gości hotelowych. Warto to rozwiązanie, bo przewodnik opowie nie tylko o architekturze, ale i o konkretnych wydarzeniach, które rozgrywały się w tych murach.

Największą atrakcją jest wejście na wieżę zamkową. Z jej szczytu widać panoramę Uniejowa, dolinę Warty i rozległy park otaczający zamek. To jeden z tych widoków, które pokazują, dlaczego to miejsce było strategicznie ważne.

We wnętrzach zachowała się gotycka kaplica ze sklepieniem kolebkowym, ozdobiona freskami przedstawiającymi św. Wojciecha, Chrystusa i Matkę Boską.

Dla gości hotelowych otwarte są korytarze i sale reprezentacyjne. W przeciwieństwie do wielu zaadaptowanych zamków, ten zachował swój dworski charakter – żadnych nowoczesnych mebli wybitnie kontrastujących z historycznym wystrojem. Pokoje urządzono w stylu, który odpowiada charakterowi budynku.

Dziedziniec zamkowy jest ogólnodostępny, podobnie jak 37-hektarowy park założony w XIX wieku w stylu angielskim. Rośnie w nim około 60 gatunków drzew i krzewów, w tym egzotyczne okazy jak cyprysik, kłęk kanadyjski czy platan. Park to dobre miejsce na spacer, szczególnie rano lub wieczorem, gdy turyści jednodniowi już wyjadą.

Restauracja Herbowa i nocleg na zamku

W zamku działa restauracja Herbowa serwująca polską kuchnię. Wystrój elegancki, ceny w normie – bez zadęcia typowego dla „zamkowych” lokali. Dla gości hotelowych dostępne są pokoje w różnych standardach: od zwykłych po apartamenty z nazwami Szmaragdowy, Rubinowy, Władysława Jagiełły czy Kazimierza Wielkiego.

Nocleg na zamku to sposób na doświadczenie tego miejsca w pełni. Kiedy turyści rozjadą się do domów, zamek, most przez fosę i park mają się dla siebie. Jest cicho, spokojnie – i wtedy czuć, że to nie tylko atrakcja turystyczna, ale miejsce z historią.

Park zamkowy i okolice nad Wartą

Zamek leży na lewym brzegu Warty, a po obu stronach rzeki poprowadzono deptak. Między zamkiem a termami przerzucona jest pieszo-rowerowa kładka. Nad wodą ustawiono ławeczki i „tarasiki” wysunięte w nurt, jest też plaża z placem zabaw.

Park zamkowy to nie tylko zieleń, ale kawałek historii. Założony w XIX wieku przez żonę Aleksandra Tolla, zachował swój angielski charakter – swobodny układ, naturalne kompozycje, stare drzewa. To miejsce, gdzie warto się przejść bez pośpiechu.

Każdego roku w pierwszy weekend lipca organizowany jest w Uniejowie Wielki Turniej Rycerski – wydarzenie, które przyciąga miłośników historii i widowisk plenerowych.

Termy Uniejów i inne atrakcje w okolicy

Uniejów to nie tylko zamek. W 2008 roku otwarto tu kompleks Termy Uniejów wykorzystujący wody geotermalne wydobywane z głębokości 2000 metrów o temperaturze 68°C. W 2011 roku Uniejów otrzymał status pierwszego w Polsce uzdrowiska geotermalnego.

Termy znajdują się dosłownie kilka minut spacerem od zamku. Kompleks oferuje baseny wewnętrzne i zewnętrzne, zjeżdżalnie, sztuczną rzekę, masaże wodne. Bilet wstępu dla dorosłego zaczyna się od 24 zł, dzieci do siódmego roku życia wchodzą za darmo. To dobra opcja dla rodzin z dziećmi, które chcą połączyć zwiedzanie z relaksem.

Mniej znane są Łaźnie Kasztelańskie w Kasztelu Rycerskim, gdzie można skorzystać z kąpieli w średniowiecznych dębowych baliach z leczniczą solanką, a nawet z kąpieli w czekoladzie czy piwie.

Dla kogo jest zamek w Uniejowie

To miejsce działa na kilku poziomach. Miłośnicy historii docenią autentyczność – zamek nie jest rekonstrukcją, tylko budowlą, która przetrwała wieki dzięki ciągłemu użytkowaniu. Rodziny z dziećmi znajdą tu połączenie zwiedzania z atrakcjami (termy, park, plaża nad Wartą). Ci, którzy szukają spokojnego weekendu, mogą nocować na zamku i korzystać z otoczenia bez tłumów.

Zamek nie jest muzeum w klasycznym sensie – to żywe miejsce, które łączy funkcje hotelowe, gastronomiczne i turystyczne. Dlatego zwiedzanie ma swoje ograniczenia, ale to właśnie ciągłe użytkowanie sprawiło, że budowla przetrwała w tak dobrym stanie.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Zwiedzanie: Zamek można zwiedzać z przewodnikiem, ale dostępność bywa ograniczona ze względu na funkcję hotelową. Najlepiej wcześniej skontaktować się z obiektem i zapytać o możliwość zwiedzania. Dziedziniec i park są dostępne bezpłatnie.

Termy Uniejów: Bilety od 24 zł dla dorosłych, dzieci do 7 lat gratis. Kompleks otwarty codziennie, godziny dostępne na stronie term.

Nocleg: Zamek oferuje pokoje i apartamenty w różnych standardach. Rezerwacje przez stronę obiektu lub portale bookingowe. Goście hotelowi mają zniżki na wstęp do term.

Dojazd: Zamek położony przy ul. Zamkowej w Uniejowie, na lewym brzegu Warty. Z kierunku Łodzi, Łęczycy, Koła lub Łasku – na rondzie w Uniejowie kierować się na Turek, za mostem skręcić w prawo. Z Turku – tuż przed mostem skręcić w lewo. Droga dojazdowa dobrze oznakowana, przy zamku parking. Dojście pieszo z Rynku ul. Ogrodową i Turecką, następnie kładką przez Wartę. Połączenia autobusowe PKS z Łodzi i Turku – praktycznie co godzinę.

Czas zwiedzania: Sam zamek z parkiem to około 1-2 godzin. Z termami i spacerem nad Wartą warto zaplanować pół dnia lub cały dzień. Nocleg pozwala doświadczyć miejsca w spokojniejszej atmosferze.