W niewielkich Krośniewicach, przy głównym placu miasta, stoi stary zajazd z XIX wieku. To właśnie w jego murach mieści się muzeum, które powstało z pasji jednego człowieka – Jerzego Dunin-Borkowskiego, kolekcjonera, który przez całe życie gromadził ponad 15 tysięcy eksponatów. W 1978 roku przekazał całą swoją kolekcję narodowi, a sam został dożywotnim kustoszem muzeum swojego imienia.

Wizyta w tym miejscu to podróż przez prywatny świat kolekcjonera, który miał wyjątkowy dar do zbierania rzeczy niezwykłych. Nie ma tu suchej, muzealnej atmosfery – raczej wrażenie, jakby właściciel wyszedł na chwilę i zaraz wróci, by opowiedzieć o swoich skarbach.

Historia kolekcji i jej twórca

Jerzy Dunin-Borkowski zaczął zbierać swoje zbiory jeszcze w latach 50. XX wieku. Początkowo eksponował je w prywatnych pomieszczeniach, w tak zwanym Muzeum nad Apteką. Przez dziesięciolecia gromadził wszystko, co miało wartość historyczną lub artystyczną – od obrazów wybitnych malarzy, przez numizmaty, aż po osobiste pamiątki wielkich Polaków.

24 października 1978 roku podjął decyzję, która zmieniła Krośniewice w miejsce na mapie polskiego muzealnictwa. Przekazał całą kolekcję państwu, a muzeum stało się oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie. Sam pozostał jego kustoszem aż do śmierci w 1992 roku. Od 1995 roku muzeum funkcjonuje jako samodzielna instytucja podległa Starostwu Powiatowemu w Kutnie.

Dunin-Borkowski zyskał przydomek „hetmana kolekcjonerów polskich”. Jego zbiory w XX wieku należały do największych i najbogatszych prywatnych kolekcji w Polsce.

Budynek z historią – dawny zajazd

Samo miejsce, w którym mieści się muzeum, to już atrakcja. Klasycystyczny zajazd z XIX wieku, zbudowany na planie litery C, to pierwszy murowany budynek w Krośniewicach. Stoi przy skrzyżowaniu dwóch dawnych dróg krajowych – „starej jedynki” i „starej dwójki” – przez które kiedyś przetaczał się cały ruch między różnymi częściami kraju.

Legenda głosi, że w murach tej starej oberży nocował sam Napoleon podczas swoich wojskowych wypraw. Od połowy lat osiemdziesiątych budynek był stopniowo restaurowany i dziś stanowi architektoniczną ozdobę miasta.

Co zobaczysz w muzeum

Ekspozycja dzieli się na kilka sal tematycznych, z których każda ma swój unikalny charakter. Gabinet kolekcjonera to serce muzeum – tutaj prezentowane są obrazy i pamiątki związane z rodziną Dunin-Borkowskich oraz Bacciarellich, z której pochodziła żona kolekcjonera. Wśród eksponatów można podziwiać dzieła Olgi Boznańskiej, Stanisława Wyspiańskiego czy Leona Wyczółkowskiego.

Szczególną uwagę przyciąga salonik – ulubiony pokój Jerzego Dunin-Borkowskiego. Jego wystrój pozostał taki, jaki był za życia kolekcjonera. Obrazy wybitnych malarzy wiszą dokładnie tam, gdzie je powiesił, a atmosfera sprawia wrażenie, jakby czas się zatrzymał.

Sala poświęcona generałowi Władysławowi Andersowi to miejsce wyjątkowe nie tylko dla miłośników historii wojskowej. Wystawę otwiera kopia metryki chrztu generała z parafii ewangelicko-augsburskiej w Chodczu. Można tu zobaczyć broń białą używaną przez żołnierzy I Korpusu Polskiego na Wschodzie oraz liczne dokumenty, fotografie i pocztówki związane z bitwą pod Monte Cassino. Dla wielu zwiedzających to najbardziej poruszająca część ekspozycji.

Równie interesująca jest sala generała Władysława Sikorskiego, urządzona na wzór jego gabinetu. Znajdują się tu rzeczy osobiste i meble generała – biurko, fotel, krzesło, kałamarz, przyciski i nóż do papieru pochodzące z wyposażenia jego dworu w Parchaniu koło Inowrocławia. To autentyczne przedmioty, które towarzyszyły generałowi na co dzień.

Do najcenniejszych eksponatów należą manuskrypty Jagiełły, Zygmunta I, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, Stanisława Augusta Poniatowskiego, a także Mickiewicza i Słowackiego. Zbiory te są udostępniane do badań naukowych wielu instytutom PAN i uniwersytetom.

Muzeum dla kolekcjonerów

Krośniewickie muzeum to nie tylko miejsce, gdzie można podziwiać zbiory. Od 2002 roku działa tu Centrum Kolekcjonerstwa Polskiego, a corocznie organizowane jest Ogólnopolskie Święto Kolekcjonerów. Podczas tej imprezy wręczana jest Honorowa Nagroda Hetmana Kolekcjonerów Polskich im. Jerzego Dunin-Borkowskiego – wyróżnienie dla wybitnych kolekcjonerów z całego kraju.

Regularnie odbywają się też giełdy kolekcjonerskie, które przyciągają pasjonatów z odległych zakątków Polski. To żywe miejsce, które kontynuuje misję swojego patrona.

Dla kogo to muzeum?

To miejsce dla każdego, kto lubi autentyczne historie i prawdziwe przedmioty z przeszłości. Miłośnicy sztuki znajdą tu dzieła uznanych malarzy, pasjonaci historii wojskowej – pamiątki po wielkich dowódcach, a numizmatycy – bogaty gabinet numizmatyczny.

Rodziny z dziećmi też mogą tu zajrzeć, choć trzeba być przygotowanym na to, że młodszym dzieciom może być trudno utrzymać uwagę przez cały czas zwiedzania. Ekspozycja ma charakter klasyczny – to przede wszystkim zbiory do oglądania, bez interaktywnych atrakcji.

Dla osób zainteresowanych historią lokalną to pozycja obowiązkowa. Krośniewice to w końcu miasto, w którym urodził się generał Władysław Anders, a w pobliskim Piątku znajduje się geograficzny środek Polski.

Informacje praktyczne

Muzeum znajduje się przy Placu Wolności 1 w Krośniewicach. Dojazd jest prosty – miasto leży przy skrzyżowaniu dawnych dróg krajowych nr 91 (Gdańsk-Częstochowa) i 92 (Rzepin-Siedlce). Zjazd z autostrady to Kutno Wschód – Kotliska. Mimo centralnego położenia budynku, w okolicy panuje spokój dzięki obwodnicy, która przejęła ruch tranzytowy.

Na zwiedzanie warto zarezerwować około godziny, choć prawdziwi pasjonaci mogą spędzić tu znacznie dłużej. Muzeum posiada również pokoje gościnne – cztery pokoje dwu- i trzyosobowe z możliwością dostawienia dodatkowych łóżek, co może być wygodną opcją dla osób planujących dłuższy pobyt w regionie.

Kontakt: telefon +48 24 252 33 47, e-mail: [email protected]

Aktualne informacje o godzinach otwarcia i cenach biletów najlepiej sprawdzić telefonicznie lub na stronie internetowej muzeum przed planowaną wizytą, szczególnie jeśli przyjeżdża się z daleka.

W ostatnich latach muzeum przeszło prace termomodernizacyjne i remontowe finansowane z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, co poprawiło komfort zwiedzania i pozwoliło lepiej zabezpieczyć cenne zbiory.